15 08 2008

MISIR ARAB CUMHURİYETİ HAKKINDA HER ŞEY























MISIR ARAB CUMHURİYETİ
GünümüzdeKüreselleşmenin büyük bir hızla geliştiğini, gerek ticari gerekse askeri işbirliklerinin arttığını görmekteyiz. Bunun en büyük ispatı da Avrupa Birliği'nin kurulması, G-7, EFTA, NAFTA gibi değişik ekonomik birliklerin kurulmasıdır. Bunların yanında son günlerde sık sık duyduğumuz fakat henüz ülkemizde göremediğimiz şirket birleşmeleri de bu küreselleşmenin boyutlarını gözler önüne sermektedir. Ülkemizde de bu tür şirket birleşmelerine Sabancı Holding ve Koç Holding gibi iki büyük Holdingin de ılımlı yaklaştığı son günlerde kamuoyunda izlenmektedir. Hatta son günlerde internette arama şirketi olan Altavista ile bir Türk kuruluşu olan My net'in birleşmesi de ülkemizde bu alanda gelişmelerin başladığını göstermektedir.
   Bütün bu nedenlerden dolayı artık sınırlar kalkıyor, ihracat ithalat kolaylaşıyor ve bir ülkeye gitmek için bu küreselleşmenin bir sonucu olarak çok uzun pasaport işlemlerine falan gerek kalmadan kolayca ülkeler arasında dolaşım ve ticari faaliyetleri yapabilme imkanı sağlanıyor. Bu Küreselleşmenin bir sonucu olarak Gümrükler kalkıyor ve bir malı istediğin ülkede satma imkanı ortaya çıkıyor. İşte bütün bunların sonucu olarak Dünyadaki bu gelişmelere ayak uydurabilmek için bütün ülkelerin ekonomik durumu, ekonomik yapısı, gelir düzeyi, refah düzeyi gibi vs. bilgiler çok gerekli hale geliyor.
   Bu Küreselleşme sürecinde büyük bir ekonomik potansiyele sahip Batı Blokunun karşısında patlamaya hazır bir bomba diye nitelendirebileceğimiz bir Doğu Bloku var. Bu gün zaten Batı Ülkelerinin ekonomik gücünü ve durumunu herkes biliyor. Fakat patlamaya hazır bir bomba konumunda olan Doğu / Arap ülkeleri var. Bunların içinde de Ekonomik ve Gelişme açısından büyük bir atılımda olan Mısır Arap Cumhuriyeti var. Tarih kitaplarından da Mısır'ın tarihinin ne kadar çok yer aldığı hepimizce bilinmektedir.
   Ben bu projemde Tarihte önemli bir yer tutan Mısır'ın tarihini, coğrafik ve demografik yapısına kısaca değindikten sonra, asıl bizim için önemli olan ekonomik yapısına, bazı sektörlerinin durumuna, sermaye piyasasının yapısına, dış ticaretine ve de Türkiye ile olan Ticari ilişkilerine değinip bunlar hakkında geniş bilgiler vererek Mısır Arap Cumhuriyeti'nin bu Küreselleşme sürecinde hangi ekonomik seviyede olduğu hakkında sizleri bilgilendirmeye çalışacağım.
   2. MISIR HAKKINDA GENEL BİLGİLER
   Mısır Arap Cumhuriyeti, Afrika kıtasının kuzey doğu köşesinde yer alan, kuzeyden güneye 1.024 km, doğudan batıya 1.240 km genişliğinde bir ülkedir. Kuzeyi Akdeniz, doğusu Kızıldeniz ile çevrilidir. Mısır’ın siyasal sınırlarını güneyde Sudan, batıda Libya, kuzey-doğuda ise İsrail ile olan kısa sınırı oluşturmaktadır. Mısır’ın siyasal sınırları, bölgede hiçbir doğal sınır olmadığından, belirlenen iki nokta arasında düz bir çizgi olarak çizilmiştir.
   2.1. Coğrafya ve İklim
   Mısır, 997.739 km2’lik yüzölçümü ile Orta Doğunun en geniş toprağa sahip ülkesidir. Ülke, coğrafik olarak beş ana bölgeye ayrılır. Bunlar; Nil Deltası, Nil Vadisi, Batı Çölü, Doğu Çölü ve Sina Yarımadasıdır. Topraklarının %96’sı çöllerden oluşan Mısır için Nil Deltası ve Nil Vadisi her şey demektir. Nil Vadisi ülkenin en önemli tarım merkezidir. Düz bir yapıya sahip olan batı çölünde yükseklik 300 m’yi geçmemektedir. Bahariye vahasında zengin demir cevheri bulunmaktadır.
   İklimi ise, çok sıcak ve kurak bir yaz, az yağışlı ve ılık bir kış olarak tanımlanabilir. Ülkenin çok büyük bir kısmı yılda ortalama 80 mm3 veya daha az yağış almaktadır. Bazı bölgelerde 3-4 yıl yağış görülmez. Yaz ayları boyunca gündüz sıcaklığı, Akdeniz kıyılarında 35-40 0C, iç ve güney kısımlarda 38-45 0C, çöllerde ise 45-50 0C olmaktadır. Geceleri özellikle çöllerde ısı hızlı bir şekilde düşmektedir. Yılın en sıcak dönemi 30-40 0C ile Mayıs ve Eylül ayları arası, en soğuk dönemi ise 5-18 0C ile Kasım ve Mart ayları arasıdır.
   2.2. Nüfus ve Demografik Yapı
   Mısır’ın nüfusu 1996 yılı itibariyle 60 milyon civarındadır. Bu nüfusun yaklaşık %46.7’si kentlerde yaşamaktadır. Ülkenin yıllık nüfus artış oranı %2.3 civarındadır. Ülkenin en fazla nüfusa sahip olan şehri başkent Kahire olup, şehrin nüfusu 7 milyon civarındadır. Mısır’ın sahip olduğu çalışma yaşındaki aktif nüfus 15.3 milyon civarındadır. Ülke nüfusunun %94’ü Müslümandır. Nüfusun diğer kesimi ise Hıristiyan ve çok az miktarda Yahudi’den oluşmaktadır.
   2.3. Siyasal Yapısı ve Tarihi
   Mısır, M.Ö. 3100 yıllarına kadar uzanan tarihi ile, dünyanın bilinen en eski uygarlıklarına sahne olmuş bir ülkedir.
   1517’de Osmanlı İmparatorluğunun bir parçası olan Mısır, 1914 yılında İngiliz himayesine girmiş, 1922 yılında ise bağımsız bir devlet olmuştur. Ülke İngiliz himayesinde iken iktidara gelen Sultan Fuad 1922 yılında Mısır’ın bağımsızlığını ilan etmiştir. Ancak ülkedeki İngiliz askerleri 1946 yılına kadar varlığını sürdürmüş ve Süveyş Kanalı’nın kontrolünü ellerinde tutmuşlardır.
   Mısır 1948 yılında yeni kurulan İsrail’e yenildikten sonra Mısır’da karşılıklar giderek artmış ve 1953 yılında Kral II. Fuad’ın tahttan indirilmesinden sonra Cumhuriyet ilan edilmiştir. Bu Cumhuriyetin kurulmasından sonra Mısır’ın siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan ve Mısır’da önemli gelişmelere imza atan Enver Sedat’ın 1981 yılında bir suikast sonucu öldürülmesinden sonra, 1982 yılında başkan yardımcısı olan Hüsnü Mübarek Başkanlığa getirilmiştir. Hüsnü Mübarek Arap ülkeleriyle olan ilişkilerini büyük ölçüde düzeltmiştir ve Orta Doğu barışının kurulmasında önemli rol oynamıştır.
   Mısır 1990 yılında Irak’ın Kuveyt’i işgali ile ortaya çıkan Körfez Krizi sırasında da etkin rol oynamıştır. Bu işgalden hemen sonra bütün Arap Ülkelerini toplamış ve Irak’a derhal Kuveyt’ten çekilmesi için çağrıda bulunan bir karar yayınlamıştır. Hüsnü Mübarek’in Mısır’ın gelişmesine olan bu katkılarından dolayı 1993 yılında üçüncü defa altı yıl için devlet başkanı olarak seçilmiştir.
   Mısır Arap Cumhuriyeti’nde halen yürürlükte bulunan Anayasa 1971 tarihinde halk oylaması ile kabul edilmiştir. Anayasa; yasama, yürütme ve yargı erklerinin ayrılığı ilkesine dayanan bir Başkanlık sistemini ve çok partili bir demokratik sistemi öngörmektedir. Mısır Devlet Başkanı, genel halk oylaması ile 6 yıllık bir süre için seçilir. Yürütme gücü büyük ölçüde Devlet Başkanının elindedir. Toplam 33 Bakandan oluşur ve idari olarak ülke 26 vilayete bölünmüştür. Yargı sistemi; Fransız yargı sistemine dayanmakta ve mahkemeler normal mahkemeler ve idari mahkemeler olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca çıkarılan kanunların Anayasaya uygunluğunu denetleyen Anayasa Mahkemesi vardır. 

   3. MISIR’IN EKONOMİK YAPISI
3.1. Genel Ekonomik Durumu ve Göstergeleri
Yüzölçümü   :   1 002 000 km²
Din   :   İslam ve Hıristiyan
Yazılım Dili   :   Arapça
Nüfus bilgileri (1997)    :   Toplam nüfus: 59 758 000
Yıllık nüfus artış oranı: %1 94
Çalışan nüfus: 15 825 000
Nüfusun %42 kadarı Kahire ve İskenderiye şehirlerinde toplanmıştır.
Başkent   :   Kahire
Başlıca Şehirleri   :   Kahire, İskenderiye, Port Sait, El-Mansura, El-Mahalla, Zagazig, Beni Suef, Asyut, Sohag, Qena, Luxor, Esna, Etfu, Aswan
Kişi başına gelir   :   790 ABD Doları
Komşuları   :   Mısır Arap Cumhuriyeti, Afrika kıtasının kuzey doğusunda yer almaktadır. Deniz sınırları itibariyle kuzeyde Akdeniz, doğuda Kızıldeniz ile çevrilidir. Kara sınırlarını ise güneyde Sudan, batıda Libya, kuzey-doğuda İsrail ile olan sınırları teşkil etmektedir.


Ekonomik Göstergeler

    1994   1995   1996    1997    1998a
Piyasa Fiyatlarında GSYİH (milyar EL)   175,0   205,0   228,3   256,3   280.2c 
GSYİH Büyüme (%)b   3,8   4,6   5.1   5,9   5.7
Tüketici Fiyatları Enflasyonu (ort, %)   8,2   15,7   7,2   4,6   3.8
Nüfus (milyon)   57.85   59,23   60.60   62,01   63.30
İhracat fob (milyar $)   4,04   4,67   4,78   5,53   5.37
İthalat fob (milyar $)   10,00   12,27   13,17   14.16   16,19
Cari-hesap dengesi (milyar$)   0,03   -0,25   -0,19   -0,71   -3.40
Toplam dış borç (milyar $)    32.4   33,4   31.4   28.9a   30.1
Döviz kuru (ort; EL: $)   3,39   3,39    3,39    3,39   3,39c
2 Mart 1998 1 ABD doları: 3,395 Mısır Lirası
Kaynak: igeme web sitesi
a: EIU tahmini. b: 30 Haziran Yıl Sonu. c: Güncel.

1- ANLAŞMA VE PROTOKOLLER
    İMZA TARİHİ
Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması   18.07.1994
Denizcilik Anlaşması    14.02.1988
Türk-Mısır Ortak Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşma    14.12.1988
Hava Taşımacılığı Anlaşması    12.01.1993
Kara Ulaştırması Anlaşması    07.11.1994
Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması   26.12.1993
Ortak Yüksek Komisyon Kurulmasına İlişkin Anlaşma    18.07.1994
Ticaret Anlaşması   04.10.1996
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması   04.10.1996
Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında Sözleşme   04.10 1996
KEK VI. Dönem Protokolu   04.10.1996

2- TİCARİ İLİŞKİLER
a) Türkiye-Mısır Dış Ticaret Değerleri (1.000 $)

Yıllar   İhracatımız   İthalatımız   Dış Ticaret Dengesi    Hacmi
1991   169.528   48.408   120.12   216.936
1992   173.572   58.844   114.728   232.416
1993   191.264   105.067   86.197   296.331
1994   194.520   124.210   70.310   318.730
1995   246.114   210.648   35.466   456.762
1995 (*)    152.592   158.470    5.878   311.062
1996 (*)   243.653   210.739    32.914   454.392
(*) Ocak- Eylül Dönemi

b) Maddeler İtibariyle Dış Ticaret (İlk 10 Madde)

İHRACAT (1.000 $)   1995
1) Binek otomobilleri   42,476
2) Baklagil kuru sebzeler   27,297
3) Sentetik lif ipliği   10,349
4) Kauçuktan yeni dış lastikler   9,673
5) Buğday unu   6,530
6) Motorlu taşıtların karoserleri, aksam ve parçaları   6,315
7) Kağıt ve karton   5,219
Karizmatik Portland çimentosu, şaplı, curuf çimentosu   4,912
9) Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarı   4,794
10) Kabuklu meyveler   4,628
TOPLAM (Diğerleri Dahil)   246,114

İTHALAT (1.000 $)   1995
1) Petrol yağları ve bitümenli minerallerden üretilen yağlar   124,985
2) Pamuk   23,795
3) Pamuk ipliği   17,689
4) Demir-çelik döküntü ve hurdaları   6,331
5) Pirinç   5,986
6) İşlenmemiş alüminyum   5,554
7) Cam elyaflar   3,914
Karizmatik Pamuktan dikiş ipliği   3,548
9) Kok ve semi kok   3,501
10) Şeker   2,580
TOPLAM (Diğerleri Dahil)   210,648

3.2. Sermaye Piyasası
   IMF ve Dünya Bankası ile yapılan reform yazýlýmı makro ekonomide önemli gelişmeler gösterdi. Buna ek olarak, kamu sektörü için özelleştirme, yatırım ve ticaret alanlarında da bir reform yapıldı. Mısır, IMF ile olan iki ayrı stand-by yazýlýmını 1998 yılının Mart ayında başarı ile tamamladı ve bunun sonucunda enflasyonunu %3 civarına indirmeyi başardı. Büyüme oranı ise %6’ya ulaştı.
   Sermaye Piyasası Kanunu yürürlüğe girdikten sonra Kahire Menkul Kıymetler Borsası (CASE) yeniden faaliyete geçti. CASE’de, Kasım 1999 sonu itibariyle toplam 1018 hisse işlem görürken, 140 adet aracı kurum faaliyet gösteriyordu.
   Kahire Menkul Kıymetler Borsası (CASE) Endeksleri
   12/30/99   12/31/99   Performans
CMA   624,51   382,77   %63
HERMES   13027,45   9141,83   %43
EFG   5759,31   4003,78   %44
IFC   80,54   64,64   %25

   Borsada işlem gören şirketlerin seans başına %5’lik fiyat marjı olup, takasları T+3 olarak gerçekleştiriyor. 1994 yılında Kahire Borsası, dolar bazında %157,9’luk bir getiri ile dünyanın en iyi performans gösteren borsaları arasında yer aldı. Hazine Bonosu Gelirleri; 1997 yılının Temmuz ayında Mısır Lirası’na verilen kısa vadeli faiz oranı %9,75’e düşürülmüştür. 1996 yılının Temmuz ayında bu oran %10,50 olarak gerçekleşmiştir.
Hazine bonolarındaki ortalama faiz oranı, bir önceki yılın %10,25’ine göre 1997 yılı Temmuz ayında %8,83’e düşmüştür. Yine Temmuz 1997’de Mısır Merkez Bankası’nın ticari bankalara açtığı kredilerin faizi %12,25 olmuştur. Bu oran 1996 yılının Temmuz ayında %13,50 seviyesindedir.
1997 yılının Temmuz ayında, Mısır para piyasalarındaki kısa vadeli ABD Dolar hesabı faizleri (1996 %5,14) %5,22’ye yükselmiştir.
3.3. Başlıca Sektörleri
3.3.1. Tarım
   Ülkenin çoğunun çöl olmasına karşılık nüfusun büyük çoğunluğu da tarımla uğraşmaktadır. Tarım sektöründe toplam işgücünün %42,7’si çalışmaktadır. Nil’in taşmalarını önleyen Assuan Yüksek Barajı, tarımsal üretimin gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. 1980’de Süveyş Kanalının altından geçirilen Ahmed Hamdi Tünelinin açılmasıyla sulama kanalları ağı Sina kıyılarına kadar genişlemiştir. Yaz aylarında arazilerin beşte birini aşkın bölümünde pamuk ekilir. Dünyanın başlıca uzun elyaflı pamuk üreticisi olan Mısır, toplam pamuk üretiminde de beşinci sırada yer alır. Çayır ve otlakların az olması hayvancılığı çiftçilerin kendilerinin az bir şekilde yapmalarını sağlamıştır. Ayrıca Güney Vadisi Geliştirme Projesi gibi hükümetin yeni tarım alanları yaratmak için giriştiği projeler başarıya ulaşırsa, tarımsal üretimde bir artış olabilir.
3.3.2. Madencilik ve Enerji
   Demir cevheri, kireçtaşı ve fosfat kayası yanında, Mısır’ın en önemli yer altı zenginlikleri petrol ve doğalgazdır. Mısır, Güney Afrika Cumhuriyeti’nden sonra, günde 570.000 varil kapasitesi ile ham petrol işleyen dünyanın en büyük rafinerisine sahiptir. Aswan Barajı’nda üretilen hidroelektriğe rağmen, elektrik üretiminin büyük bir bölümü petrol ve kömür kullanılarak elde ediliyor.
3.3.3. Turizm
   Tarihi, kültürel ve dini açılardan önemli turizm potansiyeline sahip olan Mısır’da turizm gelirleri milli gelirin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Almanya Mısır’ın en fazla turist çektiği ülkelerin başında geliyor. Mısır Turizm Bakanlığı verilerine göre 1993-94 döneminde 6.001,6 milyon Pound turizm geliri elde ederken, 1994-95 döneminde %15,5 artış olmuştur. Ancak Körfez Krizinden sonra turizmi önemli ölçüde etkilenmiştir.
3.3.4. Otomotiv Sanayi
   Otomotiv endüstrisi alanında, Mısır 1960’ların başından itibaren İtalyan Fiat arabalarının yedek parçalarını ve üretimini yapmaktadır. GME (General Motors Egypt, %31’i ABD General Motors’a, %20’si Japon Isuzu firmasına ve %49’u Mısırlı ve Suudi Arabistanlı yatırımcılara ait) 1985 yılında Kahire’de kurulmuştur. 1991 yılında otomotiv sanayinde kamu sektörünün monopolünün kalkmasıyla beraber bu sektörde yabancı yatırımlar artmıştır. Şu anda sektörde 12 fabrika vardır ve 75.000 kişi istihdam edilmektedir. Mısır otomotiv pazarında TOFAŞ da önemli bir paya sahiptir.
   16 Şubat 1999 tarihinde ulusal bir gazetede TOFAŞ’ın Mısır’a özel 7 kişilik Kartal ürettiğini ve TOFAŞ'ın Doğan ve Şahin modellerinin bu ülke pazarında lider konumunda bulunduğunu yazmıştır.
3.3.5. İmalat Sanayi
   Mısır diğer Orta Doğu ülkelerine kıyasla erken sanayileşmeye başlamış bir ülkedir. Mısır bugün birçok imalat malını ihraç eder duruma gelmiştir. Ülkede İmalat sanayii ile paralel olarak Tekstil imalatı da gelişmiştir. Ülke pamuk ve pamuklu tekstil ürünleri üretiminde dünyada ilk on ülke arasında yer almaktadır. 

   Değerleri İtibariyle Sanayi Malları Üretimi (Milyon $)

Maddeler   
1990-91   
1993-94   
1994-95   % Dğişim 90-91/94-95
İnşaat Malzemeleri   184   860   965   424,4
Kimyasal ve Tıbbi Mad.   1.280   1.519   1.680   31,2
Makine Sanayii   1.677   1.907   2.126   26,8
Gıda Sanayii   3.138   4.450   4.782   52,4
Madencilik   115   134   157   36,5
Petro-Kimya Sanayii   4.678   5.636   6.972   49,0
İplik ve Dokuma Sanayii   2.332   2.473   2.657   13,9

3.3.6. İnşaat Sektörü
   Mısır’ın yüksek orandaki altyapı ihtiyacı, hızlı nüfus artışı ve 1980’lerden itibaren büyük projelere yurtdışından sağlanan mali yardımlar sonucu, inşaat sektöründe % 20 gibi yüksek bir artış oranı göstermektedir. Temel inşaat malzemelerinin büyük bir bölümü ülkede üretilmektedir. İnşaat sektöründeki artışın bir diğer nedeni de yeni yapılanma çalışmaları, ev inşaatları, turizm yatırımlarındaki artış, altyapı çalışmaları ve uydu şehir projeleri gibi nedenlerle gelecek yıllarda inşaat sektöründeki yatırım artışının devam etmesi beklenmektedir.
3.3.7. Petrol ve Petrol Ürünleri
   Petrol üretimi, diğer Orta Doğu ülkelerinin yanında oldukça düşük seviyededir. 1994 yılı petrol gelirleri 2.150 milyon $, 1995 yılı gelirleri ise 2.429 milyon $ olmuştur. Mısırda mevcut altı adet petrol rafinerisi olmuştur. Mısır 2000’li yıllardan itibaren Ürdün’e doğal gaz satmayı planlamakta olup, Ürdün’ün yıllık ihtiyacı olan 280 m3/gün doğalgaz ihracatı için anlaşma yapılmıştır. Doğal gaz boru hattı 500 km. uzatılarak Filistin ve İsrail’e de ihracat planlanmaktadır.
   Yıllar İtibariyle Petrol Ürünleri Üretimi (1000 Ton)
Petrol Ürünleri   1990-91   1993-94   1994-95   % Değişim
Benzin   2.253   1.890   1.910   -15,2
Gazyağı   2.304   1.744   1.199   -48,0
Jet Yakıtı   406   585   886   118,2
Motor Yağı   4.030   5.111   5.488   36,2
Fuel Oil   11.707   11.744   12.212   4,3
Butan Gaz   338   392   437   29,3
Asfalt   651   659   691   6,1

3.4. Mısır Piyasasının Yapısı
   Günlük yaşam biçimi açısından Mısır batı ülkelerine en yakın Arap ülkesi niteliğindedir. Batı tarzı yaşam ve tüketim biçimi giderek yaygınlaşmaktadır. Mısır’daki piyasa yapısı bazı istisnalar dışında, Türkiye’nin 1970’li yıllarını andırmaktadır.
3.4.1. Telekomünikasyon Malzemeleri Piyasası
   Mısır’da, haberleşme ağının modernleştirilmesi çalışmalarıyla, TV yayınları ve gittikçe gelişen özel sektör ihtiyaçlarını karşılamak için uydu donanım sistemlerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Telekomünikasyon ürünlerinin Mısır pazarı içindeki payının yaklaşık %30 oranında artması beklenmektedir.
3.4.2. Kağıt Ürünleri Piyasası
   Mısır’da kağıt sanayii büyük çoğunlukla kamu sektörünün elindedir. Ancak özel sektörün de bu sektöre girmeye başladığı görülmektedir. 1994 yılında kağıt hamuru ithalatı 60 milyon dolara ulaşmıştır.
3.4.3. Gıda İşleme ve Paketleme Malzemeleri Piyasası
   İhracatı artırma çabaları ve gıda işleme sanayiinin gelişimine paralel olarak, gıda işleme ve paketleme malzemeleri konusunda da hızla gelişen bir pazar ortaya çıkmaktadır. Gıda ve sebze işleme malzemelerinin yanısıra, fast food malzemeleri konusunda da gelişen bir pazar bulunmaktadır.
3.4.4. İnşaat Malzemeleri Piyasası
   İnşaat sektörü Mısır ekonomisinin en hızlı gelişen ve en dinamik sektörüdür. Kızıl Deniz ve Kuzey Akdeniz sahillerindeki turizm tesisleri yapımı projeleri, yol, kanal, otoyol, köprü ve tünellerin inşaatları nedeniyle önümüzdeki beş – on yıl için ise bu büyümenin daha da artması beklenmektedir.
3.5. Mısır'ın Dış Ticareti
   Mısır’da Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla birlikte daha çok liberal bir ekonomi politikası izlenmeye başlanmış olup, dış ticaret daha ziyade AB ülkeleri ile ABD piyasalarına kaymış bulunmaktadır.
MISIR’IN DIŞ TİCARETİ ( milyar dolar)
    1996   1997   % DEĞİŞİM
İTHALAT   13,17    14.16   -0,075
İHRACAT   4,78   5.53   -0,15
TİCARET HACMİ   17,95   16.69   -0,09
TİCARET DENGESİ   -8,39   8.63   -0,02
Mısır’ın 1997 yılında dış ticaret hacmi ve ticaret dengesi bir önceki döneme oranla artma kaydetmiş durumdadır.
Sözkonusu dönem itibarıyla Mısır’ın ihracatı %15’lik, ithalatı ise %0,7oranında artmıştır. Bu durumun sonucu olarak, ticaret hacmi %0,9 oranında artmış olup, ticaret dengesi de ülke lehine %0,2’lik bir gelişme kaydetmiştir. 

   Kaynak: İstanbul Ticaret Odası Yayını, No:1997-13
3.5.1. İhracat
   İhracatı yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi ithalatının 1/3’ü kadardır. En önemli ihracat kalemini petrol ve petrol ürünleri oluşturmaktadır. 1994/95 dönemleri itibariyle, bölgelere göre ihracatta; AB ülkeleri ile ABD’ne yönelik ihracatlarda büyük ölçülerde artışlar sağlanmış olup, bu iki bölgeye yapılan ihracat, ülke genel ihracatının %78.4’ünü içermektedir. Bunları grafik üzerinde aşağıdaki gibi gösterebiliriz.
Ocak-Eylül 1996 ve 1997 dönemi itibarıyla Mısır’ın önemli ihraç maddeleri; petrol, pamuk ve pamuk ipliği, alüminyum, patates, pamuklu tekstil, giyim eşyaları olarak görülmektedir. Söz konusu ürünlerin değerlendirilmesi Mısır ihracatı içinde petrol ve tekstile dayalı ürünlerin ne denli ağırlıklı bir yere sahip olduklarını sergileyecektir.

   Kaynak: İstanbul Ticaret Odası Yayını, No:1997-13
3.5.2. İthalat
   İthalatı İhracatına oranla daha yüksektir. Bunun en önemli nedeni, ülke topraklarının çok az bir kısmının üretime elverişli olmasıdır. İthal kalemleri içerisinde en önemli payı taşıt araçları ve makineler ile gıda maddeleri almaktadır.
   AB ülkelerinden ve ABD’den yapılan ithalat da ihracat gibi genel ithalatının %73’üne tekabül etmektedir.
Gerek ihracat, gerekse ithalat değerlerinin incelenmesi sonucu Mısır’ın ticaret yaptığı ülkelerin çoğunlukla Avrupa ülkelerinden oluştuğu ve genelde de gelişmiş ülkelerin en ön sıralarda yer aldığı görülmektedir. Orta Doğu ve Afrika ülkelerinin, Mısır açısından önemli ticaret partnerleri arasında bulunmadığı dikkat edilmesi gereken bir noktadır. ABD ve Japonya dışında kalan en önemli ticaret partnerlerinin AB üyesi olması Mısır’ın AB ile kurduğu ve gelişmesini istediği bağların bir göstergesidir. 

   Kaynak: İstanbul Ticaret Odası Yayını, No: 1997-13
   4. TÜRKİYE İLE TİCARİ İLİŞKİLER
1998 yılında, Mısır, Türkiye’nin ihracatında 9. sırada yer almaktadır. 1997 ihracatımız 304 milyon dolar iken, bu 1998’de 473 milyon dolara çıkmıştır.
Mısır’dan yaptığımız ithalat ise, 1997’da 399 milyon dolardan, 1998 yılında 392 milyon dolara düşmüştür.
Mısır’ın 1997 yılının 9 aylık döneminde Türkiye’ye yaptığı ihracatta belli başlı maddeleri ham petrol, pamuk, pamuk iplikleri, pirinç, kömür, madenler, cam imalatında kullanılan kum vb. maddeler oluştururken; aynı dönem itibarıyla Türkiye’den yaptığı ithalatta belli başlı maddeleri ise; başta mercimek olmak üzere gıda maddeleri, demir-çelik mamülleri, kimyevi maddeler, otomotiv ve sanayi mamülleri, oto yedek parçası, iplikler, makinalar vb. meydana getirmektedir

ANLAŞMA VE PROTOKOLLER
ANLAŞMA   İMZA TARİHİ
Denizcilik Anlaşması   14.02.1988
Türk-Mısır Ortak Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşma   14.12.1988
Hava Taşımacılığı Anlaşması   12.01.1993
Kara Ulaştırması Anlaşması   07.11.1994
Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması   26.12.1993
Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması   18.07.1994
Ortak Yüksek Komisyon Kurulmasına İlişkin Anlaşma   18.07.1994
Ticaret Anlaşması   04.10.1996
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması   04.10.1996
Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında Sözleşme   04.10.1996
KEK VI. Dönem Protokolü   04.10.1996
V. Dönem Turizm Karma Komisyon Toplantısı Protokolü   25.07.1997
Kaynak: T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü.

Türkiye-Mısır Dış Ticareti (milyon $)
Yıllar   İhracat   İthalat   Dengesi   Hacmi
1989   139,8   21,0   118,8   160,9
1990   160,1   36,8   123,1   196,9
1991   169,5   48,4   120,1   216,9
1992   173,6   58,8   114,7   232,4
1993   191,3   105,1   86,2   296,3
1994   194,5   124,2   70,3   318,7
1995   246,1   210,6   35,5   456,8
1996   314,4   270,8   43,6   585,2
1997   304,4   398,8   -94,4   703.2
1998   473.3   392,9   80,4   866.2
Kaynak: T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü.

İhraç Ettiğimiz Başlıca Ürünler (1997)
ÜRÜN   DEĞER (MİLYON $)
Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları   67.3
Demir ve Çelik   59.9
Motorlu kara taşıtları, traktörler   58,5
Yenilen sebzeler ve bazı kök ve yumrular   42,7
Demir veya çelikten eşya   25,9
Nükleer Reaktörler   24.7
Yenilen Meyvalar   18.5
Cam ve Cam Eşya   15.9
Mineral Maddeler   15.5
Plastik ve Plastikten Mamül Eşya   14.8
Elektrikli makina ve cihazlar   13,7
Çeşitli Makina ve Cihazlar   13.7
Hayvansal ve Bitkisel Yağlar   12,3
Örme giyim eşyası ve aksesuarları   12,1
Sentetik ve Süni Devamsız Lifler   11.0
Kauçuk ve Kauçuktan Eşya   9,8
Dokumaya Elverişli Süni ve Devamsız Lifler   9.6
Sabunlar ve Yüzey Aktif Organik Maddeler   9,2
Kaynak: DTM İstatistikleri
1997 yılı içinde Mısır’a yapılan ihracat içinde motorlu kara taşıtları ve traktörlerin en ağırlıklı kalemi teşkil ettiği görülmektedir. Bunu takip eden ihraç ürünleri ise tekstil ve tarım alanlarından sağlanmaktadır. Muhtelif demir- çelik ürünleri ile elektrikli makina ve cihazlar diğer belli başlı ihraç kalemleri arasındadır.
İthal Ettiğimiz Başlıca Ürünler (1997 )
ÜRÜN   DEĞER (MİLYON $)
Mineral yakıtlar, mineral yağlar   283
Pamuk   40,6
Hububat   30,8
Aluminyum ve aluminyum eşya   10,1
İnorganik Kimyasal Ürünler   5.6
Yağlı Tohum ve Meyvalar   2.2
Yenilen Sebzeler   1,8
Gübreler   1,5
Kaynak: DTM İstatistikleri
1997 yılı içinde Türkiye’nin Mısır’dan ithal ettiği başlıca ürünler arasında mineral yakıtlar ve mineral yağlar diğer ürün gruplarına göre çok daha ağırlıklı bir yere sahip bulunmaktadır. Mısır’ın en önemli ihraç ürünleri arasında yer alan pamuk, Türkiye’nin en çok ithal ettiği ikinci üründür. Pamuk yanında ithal edilen ve vurgulanması gereken diğer tarım ürünleri hububat sınıfına giren ürünlerdir ve ithalat listesinde üçüncü sırada yer almaktadırlar.
Türk firmalarının Mısır’daki yatırımları; Mısır’da ortaklaşa TOFAŞ otomobil montajı amacıyla 1991 yılında başlayan işbirliği halen devam etmektedir. Bu işbirliği kapsamında olmak üzere, Mısır’da “Doğan” ve “Şahin” markaları altında 1993 yılında 4000 adet, 1994 yılında 2500 adet otomobil üretilmiştir. KORDSA, Nil-Kordsa adıyla Ramazanın 10. günü (10th of Ramadan) isimli uydu kentte; %40’ı kendisine, %60’ı Mısır’lı bir şirkete ait olmak üzere, araç lastikleri üretiminde kullanılan kord bezi üreten bir fabrika kurmuştur. Açılışı 1993 yılında yapılan fabrikanın üretim kapasitesi yılda 3000 ton civarındadır. Kaleporselen A.Ş., Elmaco firması ile imzaladığı anlaşma uyarınca, Mısır’da kurulan porselen elektrik izolatörleri fabrikasına know-how ve mühendislik hizmetleri sağlamaktadır.
Ayrıca çok sayıda Türk firması, Mısır pazarına girebilmek için Kahire’de büro açarak çalışmalarını yürütmektedir.
Türkiye-Mısır Serbest Ticaret Alanı Anlaşmasından da bahsetmek gerekir. Türkiye, ticaret politikasını AB’nin yasal düzenlemelerine uygun bir duruma getirmek üzere, Gümrük Birliği’nin tamamlanmasına yönelik 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nın yürürlüğe girmesinden itibaren 5 yıl içinde, AB’nin üçüncü ülkelerle olan tercihli ticaret anlaşmalarını yapmakla yükümlüdür.
Bu çerçevede Türkiye’nin uyum sağlayacağı anlaşmalar arasında AB ile Mısır arasında tamamlanacak olan Avrupa Akdeniz Ortaklık Anlaşmaları da yer almaktadır.
Bu bağlamda, Ortaklık Konseyi Kararı’nda öncelikli ülkeler arasında yer alan Mısır’la Serbest Ticaret Alanı Anlaşması imzalanması için gerekli işlemler başlatılmak zorundadır.
İki ülke arasında ticarette karşılaşılan bazı sorunlar da bulunmaktadır. Bunlardan kısaca bahsedecek olursak; İki ülke arasındaki ticaretin finansmanı konusunda Eximbank ve Mısır arasında bugüne kadar alıcı kredisi niteliğinde herhangi bir kredi ilişkisi bulunmamaktadır. Ancak Eximbank tarafından aracılığı yapılan diğer programlar sayesinde ticaretin finansmanı için kaynak sağlanabilmektedir.
Öte yandan, her iki ülkede yerleşik ithalatçılarla ilgili ticari risklerin kapsanmasına ilişkin olarak Türk ve Mısır kökenli ithalatçılar hakkında karşılıklı enformasyon sağlanması yolunda çalışmalar yürütülmektedir. Söz konusu enformasyon eksikliği ticaret önünde ciddi bir engel olarak değerlendirilmelidir. Ticaret heyetlerinin karşılıklı ziyaretleri, fuar ve sergilere katılım, iş konseyi toplantıları gibi işbirliği başlıklarının da iki ülke ticari ilişkilerinde yer tuttuğunu belirtmek gerekmektedir. Bilhassa, Türk Standartları Enstitüsü ile muadil Mısır teşkilatı arasında yürütülen çalışmalarda ortak standartların hazırlanması, halen mevcut standartların gözden geçirilmesi gibi hususlar önem kazanmaktadır. Standartlar konusunun yakın zamana dek bu kapsamda ele alınamaması dolayısıyla iki ülke ticari ilişkilerinin olumsuz etkilendiği söylenebilir. Mısır pazarının altyapı olarak henüz yeterince gelişmemiş olması ve hizmet sektörünün yetersizliği gibi sorunlar, pazara girmek isteyen tüm firmalar gibi Türk firmaları için de engelleyici olabilmektedir. Öte yandan Mısır dış ticaretinde önemli yer tutan Batılı ülkeler ciddi rakipler olarak görülmelidir. Bunlara ilaveten Türkiye ve Mısır arasındaki siyasal ilişkiler çoğu kez Orta Doğu sorunlarıyla yakından ilişki içindedir. Bu durumun yaratacağı çok yönlü sonuçların da dikkate alınması gerekecektir. Ayrıca, iki ülkenin içinde bulunduğu siyasal ve kültürel coğrafyanın bir sonucu olarak iki ülkeyi bağlayabilecek kara ve demir yolları hatlarının ve ulaştırmaya ilişkin gerekli altyapı olanaklarının yeterli olmayışı ticari ilişkiler açısından sorun niteliğindedir.
Türkiye – Mısır ticaret hacmi 1989 yılından beri sürekli artmaktadır. 1997’de 703 milyon ABD olan ticaret hacmi 1988 de 867 milyon ABD dolarına yükselmiştir. İhracatımızın 474 milyon ABD dolarına çıktığı geçen yıl, Mısır’la 393 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirdik. 1998 yılı rakamlarına göre toplam ihracatımızda Mısır’ın payı %1.75 iken, bu ülkenin toplam ithalatı içerisinde ülkemizin payı % 3.24’tür. 1999 yılında ise birçok ülkeye yaptığımız ihracatta azalma olmasına karşın, ilk 6 ayda Mısır’a ihracatımız geçen yılın aynı dönemine göre % 31 artarak 228 milyon ABD dolarına ulaşmıştır

5. SONUÇ
   Bu çalışmam sonucunda Mısır Arap Cumhuriyeti’nin dünya ekonomisindeki yeri, ihracat ve ithalat bakımından hangi konumda olduğu, yatırımcılar açısından nasıl bir pazar olduğunu açık bir şekilde izah ettim.
   En önemli olan da Mısır’ın Türkiye ile olan İthalat ve İhracatı ve bu ülke arasında yapılan önemli Ticari anlaşmalar ve bu anlaşmalardan kaynaklanan bazı sorunlardan bahsederek bu ülkeye yatırımı düşünen, bu ülke ile ticari ilişkilere girmeyi düşünen yatırımcılar açısından bu bilgilerin çok önemli olduğu kanısındayım.
   Ayrıca bu ülkeye yatırımın ve bu ülke ile ticaretin önümüzdeki yıllarda kazançlı olacağı kanısındayım. Nitekim, ulusal bir gazetede 9 Mart 2000 tarihinde yayınlanan en güvenilir piyasa çalışmasında Mısır 38. sırada ve 4.208 puanda yer almaktadır. Bunun yanında ODTÜ’lü öğretim görevlileri tarafından yapılan bir araştırmada da Mısır’ı 2023 yılına kadar Uzun dönemde İhracat yapılabilir ülkeler arasında göstermektedirler.
   Çalışmamda; önce Mısır Arap Cumhuriyetinin tarihine, demografik ve nüfus yapısına, siyasi yapısına kısaca değindikten sonra bizim için asıl önemli olan ekonomik yapısına ve ekonomisindeki bazı önemli sektörlerine ve bu sektörlerin yapısına değinerek ithalatı ve ihracatı ile ilgili bilgileri ve gelişmeleri rakamlarla ve kaynaklarla vermeye çalıştım. Sonra da Türkiye ile olan ilişkilerine geniş yer vermeye çalıştım. Bu çalışmam umarım Mısır Arap cumhuriyeti hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olabilmemize yardımcı olmuştur.

osman YILMAZ
osmanyilmaz3460@gmail.com
osman_-yilmaz@hotmail.com
 00905346723635 


6. KAYNAKÇA
   AKGÜR, Muhsin ve Roca, Derya. Mısır Ülke Etüdü, İstanbul Ticaret Odası Yayınları, İstanbul, 1997.
   Mısır Arap Cumhuriyeti'nin Ekonomik Durumu ve Türkiye-Mısır Arap Cumhuriyeti Ticareti 1971 Yıllık Raporu, T.C. Kahire Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği Yayını, Kahire, 1972.
   "Mısır", Ana Britannica, Ana Yayıncılık A.Ş. Yayını, cilt: 22, İstanbul, 1994.
   ÇAKIR, Selran, "Mısır'da Sermaye Piyasası", Global Bülten Dergisi, Şubat 2000, s. 12-13.
   "Ülke Raporu", Asomedya Dergisi, Aralık 98 - Ocak 99, s. 43-47.
   "Bir Ülke; Mısır", Hedef Dergisi, Temmuz 99, Sayı: 67, s. 41-44.
   Başbakanlık Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü, "Dış Basın ve Türkiye",
http://www. byegm.gov.tr/YAYINLARIMIZ/DISBASIN
   "Mısır'dan Ticareti Geliştirelim Niyeti",http:/www.nethaber.com.tr/ekonomi.htm
   "Tofaş, Mısır'a özel 7 kişilik Kartal üretti",http://www.hurriyet.com.tr/arsiv.ht
m
   "Ülke Profilleri", http://www.igeme.org.tr/ulkeprofilleri.htm
   "Ülke Profilleri", http://www.foreigntrade.gov.tr/misirulkesi.htm
   "Mısır İş Gezisi", http://www.musiad.org.tr/duyuru/misirexecutivesummary.htm

1167
0
0
Yorum Yaz